Bölümler
İspanya’daki Serbest Ekonomik Bölgeler Nasıl Çalışır?
Barselona Serbest Ticaret Bölgesi (Zona Franca de Barcelona)
Cadiz Serbest Ticaret Bölgesi (Zona Franca de Cádiz)
Vigo Serbest Ticaret Bölgesi (Zona Franca de Vigo)
Kanarya Adaları Özel Vergi Rejimi (ZEC – Zona Especial Canaria)
İspanya Serbest Ekonomik Bölgesinde İşletme Kaydı Nasıl Yapılır?
Serbest ekonomik bölgeler, şirketlerin basitleştirilmiş kurallarla faaliyet gösterebildiği özel olarak ayrılmış alanlardır. Bu bölgeler; düşük vergiler, indirimli gümrük harçları ve kolaylaştırılmış idari prosedürler sunarak büyümeyi, ihracatı veya yeni pazarlara girmeyi planlayan şirketler için burayı özellikle cazip kılmaktadır.
Yaygın olarak bilinmese de İspanya’da yatırım çekmede giderek daha büyük rol oynayan birkaç serbest ekonomik bölge bulunmaktadır. Bu bölgeler özellikle lojistik, ticaret ve imalat şirketleri için oldukça avantajlıdır. Büyük limanlara yakın konumları; Avrupa, Afrika ve Latin Amerika ile ticaret yapmak için stratejik merkezler (hub) oluşturmaktadır.
İspanya’daki Serbest Ekonomik Bölgeler Nasıl Çalışır?
İspanya’da “Serbest Bölgeler” (Zonas Francas) olarak bilinen resmi olarak tanınmış yedi serbest ekonomik bölge bulunmaktadır. Bu bölgeler, ticareti teşvik etmek ve yatırım çekmek amacıyla tasarlanmış vergi ve gümrük avantajları sunar. Her bir bölge, kamu ve özel sektör konsorsiyumları tarafından yönetilmekte olup İspanya Maliye Bakanlığı ve Avrupa Komisyonu’nun denetimi altındadır.
İspanya’daki Serbest Ekonomik Bölgelerin Listesi:
Barselona Serbest Ticaret Bölgesi (Zona Franca de Barcelona)
Cadiz Serbest Ticaret Bölgesi (Zona Franca de Cádiz)
Vigo Serbest Ticaret Bölgesi (Zona Franca de Vigo)
Las Palmas Serbest Ticaret Bölgesi (Gran Canaria, Las Palmas)
Santa Cruz de Tenerife Serbest Ticaret Bölgesi
Algeciras Serbest Ticaret Bölgesi
Sevilla Serbest Ticaret Bölgesi
Bu bölgeler, uluslararası rekabet gücünü artırmak için önemli bir araç teşkil etmektedir. İşletmelerin sıklıkla yüksek vergi ve uyumluluk gereklilikleriyle karşılaştığı Avrupa Birliği’nin katı düzenlemelere sahip ortamında, İspanya’nın serbest ekonomik bölgeleri; maliyetleri düşürme, tedarik zincirini optimize etme ve küresel pazarlara daha esnek erişim sağlama fırsatı yaratır.
Bu makalede İspanya’nın en önemli serbest ekonomik bölgeleri olan Barselona, Cadiz ve Vigo’ya odaklanacağız. Ayrıca, farklı bir vergi rejimi ile faaliyet gösteren Kanarya Adaları Özel Bölgesi (ZEC) hakkında da genel bir inceleme sunacağız.
Barselona Serbest Ticaret Bölgesi (Zona Franca de Barcelona)
Barselona Serbest Bölgesi (ZFB), 4,7 milyon metrekarelik toplam alanı ile İspanya’nın en büyük serbest ekonomik bölgesidir. Barselona Limanı, El Prat Uluslararası Havalimanı, büyük yük demiryolu terminali ve ana otoyollar arasında stratejik bir konuma sahiptir; bu da Avrupa Birliği, Kuzey Afrika ve Latin Amerika pazarlarına doğrudan erişim sağlar.
Bölgede, aralarında büyük uluslararası şirketlerin de bulunduğu 300’den fazla firma faaliyet göstermektedir. Ana sektörler; otomotiv üretimi, lojistik ve kimya sanayisidir. Bölgedeki yerleşik şirketler arasında SEAT, EBRO, Covestro (Bayer), DB Schenker, Consum, FCC ve Wallbox gibi isimler yer almaktadır.
Gelişim Yapısı:
Bölgenin %96,3’ü (360 hektar) halihazırda kiralanmıştır.
%2,9’u (10,5 hektar) geliştirme aşamasındadır.
%0,2’si (0,5 hektar) gelecekteki projeler için rezerve edilmiştir.
Bölgenin ana tesislerinden biri, uluslararası ticarete odaklanmış bir lojistik merkezi olan Parc Logístic’tir. İşletmelerin bu bölgeye olan yoğun talebi; modern altyapı, esnek kiralama koşulları ve yenilenmiş depo alanlarından kaynaklanmaktadır.
ZFC Gümrük Kompleksi: Önemli Bir Depolama Alanı
ZFB bünyesinde yer alan ZFC (Zona Franca de Aduanas) gümrük bölgesi kritik bir rol oynamaktadır. Limana yakın bir konumda bulunan bu alan, 160.000 metrekareyi kapsamaktadır ve şunları içerir:
84.000 m² depo alanı
9.000 m² ofis alanı
3.000 m² servis alanı
ZFC’de mallar bölgede depolandığı sürece, ithalat gümrük vergileri ve Katma Değer Vergisi’nden (KDV) tam muafiyet uygulanır. Bu teşvikler, kargo bölge sınırları içerisinde kaldığı sürece süresiz olarak geçerlidir.
ZFC, Dünya Serbest Bölgeler Örgütü (World FZO) Yönetim Kurulu’nda temsil edilen ve küresel lojistik birliklerinin aktif üyesi olan Avrupa’daki tek serbest bölgedir.
İş Altyapısı
Merkezi iş üssü, 13.000 metrekarelik alana sahip modern bir iş merkezi olan Zeta Binası’dır. Ofisler 60 ile 400 metrekare arasında değişmekte olup lojistik şirketleri, gümrük acenteleri ve kentsel planlama kuruluşları için tasarlanmıştır. Burada ayrıca Barcelona Regional ve büyükşehir yönetim ofisleri de bulunmaktadır.
Güvenlik ve Operasyonlar
Tüm bölge, Sivil Muhafızlar (Guardia Civil) ve özel güvenlik hizmetleri tarafından ortaklaşa kontrol edilerek 7/24 korunmaktadır. Operasyonlar yılın 365 günü, 24 saat kesintisiz devam eder; bu da kesintisiz lojistik süreçler için kritik bir öneme sahiptir.
Cadiz Serbest Ticaret Bölgesi (Zona Franca de Cádiz)
Cádiz Serbest Ekonomik Bölgesi (ZFC), 1929 yılında kurulan Güney İspanya’nın en eski ve en büyük serbest ekonomik bölgelerinden biridir. Cádiz eyaleti genelinde endüstriyel ve lojistik alanlardan oluşan bir ağı birleştirerek 2 milyon metrekareden fazla bir alanı kaplamaktadır. Ana gümrük bölgesi, Cádiz Limanı’na 4 km mesafede yer alır; otoyola doğrudan erişimi bulunmakla birlikte Jerez ve Sevilla havalimanlarına ve Algeciras Limanı’na da yakındır.
Bölgede; uluslararası ticaret, lojistik ve endüstriyel işleme dahil olmak üzere çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren 350’den fazla şirket bulunmaktadır. Bölge içerisinde hem AB dışından hem de AB içerisinden gelen malların operasyonuna izin verilmektedir. İzin verilen faaliyetler arasında depolama, paketleme, etiketleme, montaj ve diğer katma değer yaratan süreçler yer almaktadır.
Ana korumalı gümrük bölgesinde:
286.343 m² toplam alan
100 ile 2.000 m² arası değişen standart depo birimleri
8.686 m² uzmanlaşmış soğuk hava deposu (toplam hacim: 76.118 m³)
Bölge, ihracat odaklı işletmeler için avantajlı kiralama koşulları sunmaktadır. Ayrıca lojistik, endüstriyel ve ofis alanları ilin diğer bölgelerinde de mevcuttur.
Gümrük ve Vergi Avantajları
Malların serbest dolaşıma girmesine kadar ithalat gümrük vergileri ve KDV’den tam muafiyet.
Malların gümrük kontrolü altında sınırsız süreyle depolanabilmesi.
Vergilerin derhal ödenmesine gerek kalmadan kısmi sevkiyatlara izin verilmesi.
Banka teminatı gerekliliğinin bulunmaması.
AB içinden gelen malların, re-eksport (yeniden ihracat) yapılması durumunda KDV’den muaf tutulabilmesi.
ÖTV’ye tabi (akaryakıt, tütün, alkol vb.) malların mali depo zorunluluğu olmaksızın 6 yıla kadar saklanabilmesi.
İş Altyapısı
Cádiz Serbest Bölgesi; ofislerin, üretim ve lojistik tesislerinin bulunduğu 19 iş merkezi ve 9 endüstriyel parkı kapsayan gelişmiş bir iş ekosistemi oluşturmaktadır. Şirketlere; uluslararası ticaret, vergilendirme, lojistik ve yatırım konularında destek sağlayan bir İş Geliştirme Departmanı hizmet vermektedir.
Bölge üyeleri için gümrük prosedürlerini basitleştiren, yük hareketliliğinin ve mevzuata uygunluğun tam takibini sağlayan CEDOP adlı uzmanlaşmış bir dijital platform mevcuttur.
Güvenlik ve Operasyonlar
Cádiz Serbest Ekonomik Bölgesi, 7/24 esasına göre çalışan, yüksek güvenlikli ve kapalı bir alandır. Bölge, video gözetim sistemleri ve erişim kontrolü ile donatılmış olup sahaya yalnızca yetkili şirketler ve personel giriş yapabilmektedir.
Vigo Serbest Ticaret Bölgesi (Zona Franca de Vigo)
Vigo Serbest Ekonomik Bölgesi, İber Yarımadası’nın kuzeybatı kesiminde yer alan tek gümrüksüz bölgedir. İki ana tesisten oluşmaktadır:
Balaídos Endüstri Parkı: 37.633 m² kapalı depo alanına sahiptir.
Liman Bölgesi: Yaklaşık 200.000 m² alana sahip olup hem açık hem de kapalı depolama alanlarını içerir. Özellikle deniz yoluyla gelen kargoların işlenmesi için son derece etkilidir.
Vigo stratejik bir konuma sahiptir: Portekiz sınırına sadece 30 km uzaklıktadır, uluslararası bir havalimanına yakındır ve hem İspanya hem de Portekiz’in büyük şehirlerine karayolu ve demiryolu ağları ile mükemmel bir şekilde bağlanmıştır.
Bölge; ihracat, ithalat ve küresel ticaretle uğraşan hem yerel hem de uluslararası şirketlere açıktır. İzin verilen faaliyetler arasında endüstriyel, ticari ve hizmet operasyonlarının yanı sıra depolama ve katma değer yaratan süreçler (örneğin: paketleme, etiketleme ve ürünün pazara hazırlanması) yer almaktadır.
Temel Avantajlar:
Vergi Muafiyeti: Malların bölgede depolandığı süre boyunca gümrük vergileri, KDV ve özel harçlardan tam muafiyet.
Ödeme Erteleme: Vergilerin, mallar bölgeden çıkana kadar ertelenmesi.
Hızlı Süreçler: Basitleştirilmiş ve hızlandırılmış gümrük prosedürleri.
Sınırsız Depolama: Malların gümrük kontrolü altında sınırsız süreyle saklanabilmesi.
Yüksek Güvenlik: 7/24 güvenlik hizmeti ve video gözetim sistemleri.
İş Desteği
Vigo Serbest Ekonomik Bölgesi, uluslararası ticaretin teşvik edilmesini, iş ortakları bulunmasını ve pazar genişletme desteğini sağlayan bir kamu konsorsiyumu tarafından yönetilmektedir. Bölge ayrıca, yeni şirketlere ek kaynaklar sunan iş kuluçka merkezleri ve startup hızlandırıcıları aracılığıyla inovasyonu ve girişimciliği desteklemektedir.
Kanarya Adaları Özel Bölgesi (ZEC – Zona Especial Canaria)
ZEC (Kanarya Adaları Özel Bölgesi), geleneksel bir serbest ticaret bölgesi değildir. Şirketlerin yalnızca %4 kurumlar vergisi ödemesine olanak tanıyan özel bir düşük vergi rejimidir; bu da burayı Avrupa’nın en cazip iş ortamlarından biri haline getirmektedir.
ZEC Neden Klasik Bir Serbest Ticaret Bölgesi Değildir?
Geleneksel serbest bölgelerin aksine, Kanarya Adaları’na ithal edilen mallar gümrük vergilerinden ve diğer ithalat vergilerinden muaf tutulmaz.
ZEC, Avrupa Birliği’nin ortak gümrük çerçevesi dahilinde faaliyet göstermektedir. Avantajları esas olarak vergi niteliğindedir ve malların dolaşımını kolaylaştırmaya odaklanmamıştır.
Temel avantajlar:
%4 Kurumlar Vergisi (İspanya’nın standart %25’lik oranı yerine).
ZEC şirketleri arasındaki işlemlerde IGIC muafiyeti (Kanarya Adaları’nın KDV muadili).
Yerleşik olmayan yatırımcılar için temettü, faiz veya sermaye kazançları vergilendirilmez.
Kanarya Adaları’nın geniş mali rejimi kapsamında ek vergi avantajları.
Altyapı: Kanarya Adaları’nın tüm bölgesi ZEC rejiminin bir parçası olabilir. Ayrıca, ZEC’in vergi avantajlarıyla birleştirilebilen özel olarak ayrılmış alanlar da mevcuttur. Takımada; Avrupa, Afrika ve Latin Amerika’ya hizmet veren uluslararası liman ve havalimanları ile gelişmiş bir lojistiğe sahiptir.
Kimler başvurabilir?
Sanayi, lojistik, teknoloji, turizm, dijital hizmetler ve diğer stratejik alanlarda faaliyet gösteren şirketler, yerel ekonomiye yatırım yapmaları ve istihdam yaratmaları şartıyla ZEC katılımcısı olabilirler. ZEC statüsü, yeni bir şirketin tescil edilmesini ve minimum yatırım ile istihdam gerekliliklerinin karşılanmasını gerektirir.
İspanya Özel Ekonomik Bölgesinde Uzaktan Şirket Kaydı Nasıl Yapılır?
İspanya’daki özel ekonomik bölgelerde şirket açmak, ülkede fiziksel olarak bulunmaya gerek kalmadan tamamen çevrimiçi (online) olarak mümkündür. Bu durum, vergi ve gümrük avantajlarından yararlanmak isteyen yabancı yatırımcılar için büyük bir kolaylık sağlar. İki farklı tescil formatı bulunmaktadır:
Hızlı Format (10 iş gününe kadar): Değiştirilemeyen standart bir ana sözleşme (tüzük) kullanılır. Tek kuruculu veya basit yapılı şirketler için uygundur.
Standart Format (30 iş gününe kadar): Bireysel ve özgün bir ana sözleşme oluşturma imkanı tanır. Bu format, birden fazla kurucu ortağın bulunduğu veya özel anlaşmaların gerekli olduğu durumlar için önemlidir.
Şirket Kayıt Aşamaları
1. Adım: Dijital İmza Edinme
Noter ile çevrimiçi (online) çalışabilmek için dijital imza zorunludur. Dijital imza olmadan vekaletname düzenlemek ve tescil sürecini başlatmak mümkün değildir. Ayrıca bu imza, devlet kurumları ile yapılacak tüm iletişimlerde de kullanılır.
Süre: 1 iş günü
2. Adım: Noter Portalı Kaydı
Bu, İspanyol noterlerinin dahili sistemidir. Profiliniz burada oluşturulur ve vekaletname verilmesi için kimlik doğrulama işlemi gerçekleştirilir.
ვადა: 1 სამუშაო დღე
3. Adım: Vekaletname Düzenlenmesi
Laduchi Consult avukatlarının, şirketi tescil ettirebilmesi ve gerekli belgeleri (NIE dahil) alabilmesi için noter tasdikli vekaletnameye ihtiyacı vardır.
Format: Noter ile çevrimiçi video görüşmesi (30–40 dakika)
Süre: 2 iş gününe kadar
4. Adım: Yerleşik Olmayanlar İçin NIE Numarasının Alınması
Bu, İspanya’daki yabancı kimlik numarasıdır. Şirket kuruluşu, bankacılık işlemleri ve vergi operasyonları için zorunludur.
Süre: 5 iş gününden itibaren
5. Adım: Ön Kayıt İşlemleri
- Şirket İsmi Talebi: Uygunluk onayı için 3 alternatif isim seçeneği sunulur.
- Banka Hesabı Açılması:
- Ana Sözleşmenin (Tüzük) Hazırlanması:
6. Adım:
Şirket Tescili
Noter huzurunda imzalar atıldıktan sonra veriler ticaret siciline gönderilir. 1–2 gün içerisinde şirket vergi kimlik numarasını (NIF) alır.
Süre: 1–2 iş günü
7. Adım: Lisans Alınması (Gerekliyse)
Bazı durumlarda, faaliyet alanına uygun özel bir lisans gerekebilir. Gereksinimler, bulunulan bölgeye ve yapılan işin türüne göre değişiklik göstermektedir.
8. Adım: Özel Ekonomik Bölgeye (SEZ) Kayıt
Bu, şirketin SEZ statüsünü onaylayan ve vergi avantajlarından yararlanma hakkı veren son aşamadır.
Gereksinimler:
- Başvuru formu
- Faaliyet uygunluğunun teyidi
- Bölge yönetiminin onayı
Sonuç
İspanya’nın özel ekonomik bölgeleri, maliyetleri düşürmesi ve operasyonları kolaylaştırması nedeniyle uluslararası ticaret için önemli bir araçtır. Ancak, sunulan avantajlardan tam olarak yararlanabilmek için tüm yasal gerekliliklerin titizlikle yerine getirilmesi büyük önem taşımaktadır.